Wiele zakładów zakłada, że kurz to tylko brud. Tymczasem część pyłów przemysłowych tworzy z powietrzem mieszaninę zdolną do wybuchu. Ocena zaczyna się od pytania, z czym naprawdę mamy do czynienia.
Zdjęcie na okładce: State Government Photographer (1919), licencja CC0, Wikimedia Commons.
Które pyły zwykle uznaje się za groźne
Branżowe źródła wskazują, że najbardziej narażone są pyły mączne, cukrowe, drzewne i aluminiowe. Pyły organiczne i drzewne są łatwopalne, a osiadając na gorących powierzchniach, mogą zapoczątkować pożar. To wskazówki ogólne: konkretny pył może zachowywać się inaczej zależnie od składu, wilgotności i wielkości ziaren.
Jak ustalić palność i wybuchowość
Zakład powinien ustalić, czy pył jest palny lub wybuchowy, korzystając z danych historycznych lub opublikowanych albo z badań laboratoryjnych. Wymóg ten opisują poradniki dotyczące zagrożenia pyłem palnym, na przykład w odniesieniu do amerykańskiej normy NFPA 652. W Polsce badania zleca się laboratoriom wyspecjalizowanym w badaniach pyłów, a wyniki stanowią dane wejściowe do oceny ryzyka.
Jakie parametry zwykle się bada
- zdolność do wybuchu i jego intensywność,
- minimalną energię zapłonu,
- temperaturę samozapłonu obłoku i temperaturę zapłonu warstwy pyłu,
- wilgotność i rozkład wielkości cząstek.
Zestaw parametrów dobiera laboratorium i autor oceny ryzyka.
Co z wynikami
Wyniki pozwalają określić, czy atmosfera wybuchowa może wystąpić, jak często i gdzie, a więc jaką strefę (20, 21 lub 22) wyznaczyć. Rozporządzenie nakazuje przy tym uwzględniać warstwy, osady i nagromadzony pył jako źródła atmosfery wybuchowej. Wynik trafia do DZPW i wpływa na dobór sprzętu oraz częstotliwość czyszczenia.
Pył drzewny i zdrowie
Poza ryzykiem wybuchu pyły mają też wpływ na zdrowie: poradniki branżowe zwracają uwagę, że pył drzewny z buka i dębu jest uznawany za rakotwórczy. Wymagania dotyczące ekspozycji pracowników wynikają z odrębnych przepisów.
Najczęstsze pytania
Czy każdy pył w hali jest wybuchowy?
Nie. Część pyłów jest niepalna lub nie tworzy atmosfery wybuchowej, ale trzeba to potwierdzić danymi lub badaniami.
Kto wyznacza strefy ATEX dla pyłów?
Pracodawca na podstawie oceny ryzyka, zwykle z udziałem specjalistów ds. bezpieczeństwa przeciwwybuchowego.
Czy wilgotny pył jest bezpieczny?
Wilgotność może obniżać ryzyko, ale nie usuwa go automatycznie. Wynik zależy od rodzaju pyłu i warunków, dlatego liczy się ocena specjalisty.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani opinii rzeczoznawcy. W sprawach spornych skonsultuj się z prawnikiem, specjalistą ds. ppoż. lub ubezpieczycielem.
Potrzebujesz wyceny? Wypełnij konfigurator online albo zadzwoń: 533 511 477 (także WhatsApp). Pracujemy metodą niskociśnieniową i preparatami BIO.